earth.jpg

Social equity

Home » Featured, Over Ecohacking

Bart Burghgraef - 29 January 2009 - Featured, Over Ecohacking | No Comment |

Alweer geruime tijd geleden (we hadden iets meer tijd nodig voor de lancering van dit platform nadat het artikel al klaar was)zag ik een interview met Jeroen van der Veer op televisie. Hij werd naar mijn oordeel best kritisch bevraagd door Twan Huijs over het feit dat met miljarden extra winst er zo relatief weinig in renewable energy wordt geïnvesteerd door Shell.

Van der Veer hamerde erop dat dit toch vooral met de  kostprijs van deze vorm van energie te maken heeft waardoor deze niet aantrekkelijk en dus niet door de grote partijen omarmd wordt. Tegelijkertijd stelt hij dat ook Shell niet perfect is en haar keuzes zo goed mogelijk afweegt tegen het primaire bedrijfsbelang ( lees: de aandeelhouder). Daar gaan we weer, dacht ik nog. Maar ik realiseerde mij toen dat ik een bijzondere relatie met dit bedrijf heb. Mijn loopbaan begon er ooit als stagiaire en ook ik ben –met een piepklein aandeeltje via een pensioenverzekering- ook belanghebbende. Dus simpel gesteld, als Shell het niet goed doet, heb ik straks een probleem.

Maar wát het bedrijf doet, onderschrijf ik maar ten dele. En toen ervoer ik dat typische belangenconflict zelf: die van economische waarde of die van sociale waarde. Ik leef voor de laatste maar ben (nog)afhankelijk van de eerste omdat mijn hele omgeving, de financiële wereld, daarop is ingericht. ´The Economist´ had daar eerder dit jaar een prachtig artikel over: `What a way to run the world`, waarin haarscherp werd neergezet hoe onze wereld steeds complexer en minder bestuurbaar wordt door verouderde systemen die niet zijn meeontwikkeld naar de wereld van nu. Besturen heeft altijd het karakter van een centrale regie, besluitvorming en verantwoordelijkheid. Omdat we a.g.v. de financiële situatie in de wereld van nabij ervaren hoe groot het afbreukrisico eigenlijk is, moet dat in de kern gaan veranderen: minder vanuit centrale systemen besturen, maar meer vanuit autonomie en individuele verantwoordelijkheid binnen de gemeenschap. De decentrale of ‘open source’ organisatie biedt kansen voor een duurzame en veiliger toekomst.

Ben ik dan tegen deze conglomeraten? Een vraag die mij vaak is gesteld bij presentaties. Nee dus. Maar ik bespeur een stelselmatige ‘not invented here’ attitude bij bedrijven in de energie sector met als steeds weer terugkerend argument dat de kosten voor het ontwikkelen en in de markt zetten van schone energie het vooralsnog niet van de baten gaan winnen. Of wel heel extreem een ex-topman van een energiereus eerder dit jaar in het FD: “alle wegen leiden naar kolen”. Het vergt ondernemend leiderschap (en geen old-school managerial kunst- en vliegwerk) om bedrijven door deze noodzakelijke transitie heen te helpen.

Zelfs de WRR heeft onlangs gesteld dat ook de overheid moet leren accepteren dat innovaties in 9 van de 10 gevallen falen, maar dat het daarmee geen weggegooid geld is. “Learning innovation” heet dat. En in dat opzicht ben ik dus wel heel kritisch over de rol van grote ondernemingen en onze overheid, want dat gebeurt nog op een veel te kleine schaal. Ook een groot gevestigd bedrijf heeft in een tijd van toenemende instabiliteit een verantwoordelijkheid te dragen die verder gaat dan alleen besturen: kijken of de kosten voor nieuwe innovaties wel opwegen tegen de opbrengsten. Deze organisaties zijn uiteindelijk ook een collectief (community) van burgers en consumenten die een belang hebben. Binnen het bedrijf als werknemer is dit het behoud van arbeid en inkomsten, en daarbuiten het belang van een veilige toekomst voor het nageslacht.  Werkgevers, (hier bestuur en toezichthouder) zouden  hun eigen verantwoordelijkheid dus veel nadrukkelijker moeten delen met werknemers en consumenten, die gedeelde verantwoordelijkheid moeten stimuleren en implementeren want zij hebben hierbij op termijn een economisch belang. Het is twijfelachtig of bestuurders en toezichthouders dit zullen doen, gegeven hun korte-termijn belangen. We krijgen de transformatie dan ook waarschijnlijk niet door aan het aanbod te sleutelen, want daar overheersen korte -termijn belangen van bestuurders en toezichthouders. De enige mogelijkheid ligt bij de werknemers en de burgers. Jij en ik: wij moeten zorgen voor voldoende vraag, dan komt het aanbod vanzelf.

En daar is Ecohacking voor bedoeld. Waar je zelf het deel van de oplossing kunt worden, in plaats van het probleem. Een online ‘open source’ community, van talloze individuen die kennis en ervaring uit de hele wereld samen brengen en vooral concrete plannen kunnen uitwerken en uitvoeren. Iedereen doet een beetje (en het kost niemand iets); de waarde en het succes wordt door de individuele inbreng bepaald. Minder geconcentreerde macht, meer eigen verantwoordelijkheid en autonomie. En daar is nu de tijd rijp voor: waarbij financiële meerwaarde steeds meer hand in hand zal gaan met sociale waarde. Eerst geven (kennis) en dan doneren (geld of kennis terug geven). Waarde creatie pur sang. “A great way to run the World”? Ik zie uit naar die uitgave van The Economist in het jaar 2025.

Over Bart Burghgraef

Author Image

Meer posts van Bart Burghgraef

Comments are closed.